SSD of HDD in je NAS: wat kies je?

De vraag komt bij zowat elke aankoop terug: neem ik gewone draaiende schijven of ga ik voor ssd's? Het eerlijke antwoord voor de meeste mensen is een combinatie, met de nadruk op draaiende schijven.

Wat elk soort schijf goed doet

Een draaiende schijf bestaat uit magnetische platen en een leeskop. Die techniek is oud, maar ze is uitzonderlijk goedkoop per terabyte en betrouwbaar geworden. Voor grote hoeveelheden gegevens die je vooral bewaart en af en toe leest, is dat precies wat je nodig hebt.

Een ssd heeft geen bewegende delen. Ze is veel sneller bij het opvragen van veel kleine bestanden, ze maakt geen geluid, ze verbruikt minder en ze is ongevoelig voor trillingen. Ze kost per terabyte wel een veelvoud.

Waarom je netwerk vaak de echte beperking is

Dit is het punt dat het meeste geld bespaart. Een gewone gigabitverbinding haalt in de praktijk ongeveer honderd tot honderdtwintig megabyte per seconde. Een moderne draaiende schijf haalt op zichzelf al meer dan dat. Met andere woorden: bij een gewoon netwerk zit je aan de limiet van je kabel, niet aan de limiet van je schijven.

Zet je ssd's in zo'n opstelling, dan merk je bij het kopiëren van grote bestanden vrijwel geen verschil. Pas met een sneller netwerk verandert die rekensom, en dat is een investering in je hele huis, niet enkel in je NAS. Meer daarover in waar let je op bij een NAS-aankoop.

Waar je wél verschil voelt

Er zijn drie situaties waarin ssd's ook op een gewoon netwerk merkbaar helpen.

• Veel kleine bestanden. Door een map met tienduizenden foto's bladeren, miniaturen laten opbouwen of een zoekopdracht draaien: daar telt reactietijd zwaarder dan doorvoer, en daar winnen ssd's ruim.
• Databanken en indexen. Een mediaserver of fotobibliotheek houdt een databank bij. Die op een ssd zetten maakt het bladeren door een grote bibliotheek merkbaar vlotter, zie een NAS als Plex-mediaserver gebruiken.
• Meerdere gebruikers tegelijk. Draaiende schijven moeten hun leeskop verplaatsen. Vijf mensen die tegelijk andere bestanden opvragen, laten die kop constant heen en weer springen. Ssd's hebben daar geen last van.

De combinatie die in de praktijk het beste werkt

De meeste goed uitgebalanceerde opstellingen zien er zo uit.

Grote draaiende schijven in de gewone sleuven vormen je hoofdopslag: foto's, video, documenten, media, back-ups. Daar staat het grootste deel van je terabytes.

Eén of twee ssd's, vaak in aparte kaartsleuven aan de onderkant of achterkant van het toestel, doen dienst als cache of als aparte snelle ruimte. Daar zet je de systeemdatabanken, de miniaturen, en eventueel je actieve projectmap waar je die dag echt mee werkt.

Zo betaal je de lage prijs per terabyte voor het volume en de hoge prijs enkel voor de kleine hoeveelheid waar snelheid iets oplevert.

Geluid en plaats in huis

Als je toestel in een leefruimte of bureau staat, weegt geluid zwaarder dan snelheid. Draaiende schijven klikken en zoemen, zeker met vier of meer stuks. Er zijn drie uitwegen: het toestel in een berging zetten, instellen dat de schijven in slaapstand gaan bij inactiviteit, of voor stille schijfmodellen kiezen.

Dat laatste kan een echte reden zijn om toch voor ssd's te gaan bij een klein toestel dat in een slaapkamer of studio staat. Dan koop je stilte, niet snelheid, en dat is een even geldige reden.

Betrouwbaarheid en levensduur

Draaiende schijven falen mechanisch, meestal met waarschuwingssignalen die je toestel oppikt via zelfcontrole. Ssd's falen door slijtage van het geheugen, en dat is beter voorspelbaar via de resterende schrijfcapaciteit die je in de instellingen kan uitlezen.

Beide soorten falen. Dat is geen reden tot paniek maar wel de reden waarom je een beschermde opstelling gebruikt en waarom je back-upt, zoals uitgelegd in RAID uitgelegd en automatische back-ups maken met een NAS.

Kies wel schijven die voor continu gebruik bedoeld zijn. Schijven voor gewone bureaucomputers zijn niet gemaakt om jaren aan een stuk te draaien in een toestel met trillende buren.

Concrete aanbevelingen

Gezin met foto's, documenten en films. Draaiende schijven voor alles, eventueel één ssd voor de fotodatabank. Geen reden om meer uit te geven.

Wie veel met foto's of montage werkt. Draaiende schijven voor het archief, een ssd-ruimte voor het project waar je nu aan werkt, en aan het einde van het project alles doorschuiven naar het archief.

Kleine zaak met meerdere gebruikers tegelijk. Draaiende schijven als basis, ssd-cache erbij, en bekijk of een sneller netwerk de moeite is. Zie NAS voor thuisgebruik versus kleine bedrijven.

Toestel in een stille ruimte, weinig volume nodig. Hier is een volledige ssd-opstelling verdedigbaar, met stilte als hoofdreden.

Weet je nog niet hoeveel ruimte je nodig hebt, reken dat dan eerst uit in hoeveel opslagcapaciteit heb je nodig.

Veelgemaakte denkfouten

"Ssd's zijn altijd sneller, dus mijn NAS wordt sneller." Enkel als de schijven de traagste schakel zijn. In een huis met een gewoon netwerk is dat zelden zo. Meet eerst waar je vastloopt voor je geld uitgeeft.

"Draaiende schijven zijn onbetrouwbaar." Moderne schijven die voor continu gebruik gemaakt zijn, draaien probleemloos jaren door. Ze geven bovendien vaak waarschuwingssignalen voor ze het echt begeven, wat je de tijd geeft om te vervangen.

"Met een cache-ssd heb ik geen goede schijven meer nodig." Een cache versnelt herhaald gebruik, maar je gegevens staan nog altijd op de draaiende schijven. Bespaar daar niet op.

"Ik meng gewoon wat ik nog liggen heb." Schijven met verschillende groottes en snelheden in één opstelling leveren verloren ruimte en onvoorspelbare prestaties op. Koop liever een set die bij elkaar hoort.

Wat je nu concreet doet

Bepaal eerst hoeveel terabyte je nodig hebt, kies dan draaiende schijven die dat volume halen met zo weinig mogelijk stuks, en bekijk pas daarna of een ssd-sleuf in je toestel zit die je zinvol kan invullen. In die volgorde geef je je geld uit aan wat je effectief voelt, en niet aan cijfers op een verpakking.

Toestellen met plaats voor beide

Toestellen als de QNAP TS-464-8G en de QNAP TS-473A-8G hebben naast de gewone sleuven ook plaats voor snelle kaartjes als cache. Voor een stille opstelling met weinig volume kan een compacte Synology DS223 volstaan. Vergelijk verder op het overzicht van NAS-toestellen.