Wat is een NAS en heb je er echt een nodig?

De afkorting NAS staat voor network attached storage, letterlijk opslag die aan je netwerk hangt. Vergelijk het met een klein computertje dat niets anders doet dan bestanden bewaren en doorgeven, en dat altijd aan staat. In plaats van een schijf die je in je laptop prikt, staat de opslag centraal in huis of op kantoor, en praat elk toestel op je netwerk ermee.

Wat zit er precies in zo'n toestel

Een NAS bestaat uit drie stukken die je apart kan bekijken. Er is de behuizing met een processor, werkgeheugen en één of meer netwerkpoorten. Er zijn de schijfsleuven, de bays, waarin je harde schijven of ssd's schuift. En er is het besturingssysteem, de software die je via je browser bedient en die bepaalt hoe prettig het toestel in het dagelijkse leven werkt.

Dat derde stuk wordt vaak onderschat. De hardware van twee toestellen kan bijna identiek zijn, terwijl de software een compleet ander gevoel geeft. Merken zoals Synology, QNAP en UGreen maken elk hun eigen systeem, met eigen apps en een eigen manier van denken over back-ups, gebruikers en beveiliging. We vergelijken die filosofieën apart in UGreen versus Synology versus QNAP.

Wat je er in de praktijk mee doet

De meeste mensen beginnen met één van deze vier redenen.

• Alles op één plek. Foto's van drie gsm's, documenten van twee laptops en de administratie van je zaak staan niet langer verspreid over losse schijven en usb-sticks.
• Automatische back-ups. Je laptop, je telefoon en eventueel je pc op kantoor sturen 's nachts hun wijzigingen door zonder dat je eraan denkt. Hoe je dat opzet, lees je in automatische back-ups maken met een NAS.
• Media in huis. Films, series en muziek staan lokaal en spelen af op je tv of tablet, zonder abonnement en zonder afhankelijk te zijn van een dienst die morgen iets uit het aanbod haalt.
• Toegang van buitenaf. Je haalt een bestand op terwijl je bij een klant zit of op reis bent. Dat kan veilig, maar het vraagt wel wat aandacht, zoals we beschrijven in je NAS veilig op afstand benaderen.

Wat een NAS niet is

Het grootste misverstand is dat een NAS automatisch een back-up is. Dat klopt niet. Als je bestanden alleen op je NAS staan, heb je precies één kopie, en die staat in een toestel dat kan stukgaan, gestolen worden of samen met je huis kan afbranden. Ook meerdere schijven in RAID veranderen daar niets aan. RAID beschermt tegen het uitvallen van een schijf, niet tegen het per ongeluk wissen van een map of tegen ransomware. Wat RAID wel doet, staat helder uitgelegd in RAID uitgelegd.

Een NAS is ook geen supersnelle werkschijf. Je netwerk zit ertussen, en dat netwerk bepaalt vaak de snelheid. Op een gewone gigabitverbinding haal je pakweg honderd megabyte per seconde. Prima voor foto's, documenten en zelfs videomontage in lagere resolutie, maar geen vervanging voor een snelle interne ssd in je werkstation.

Wanneer loont het

De vuistregel die wij aanhouden: een NAS loont zodra minstens twee van deze zaken op jou van toepassing zijn.

• Je hebt meer dan twee terabyte aan bestanden die je wil bijhouden.
• Meerdere mensen of toestellen moeten aan dezelfde bestanden kunnen.
• Je betaalt maandelijks voor cloudopslag en die rekening groeit elk jaar.
• Je hebt gegevens die niet zomaar bij een externe partij mogen staan, bijvoorbeeld klantendossiers.
• Je wil zelf bepalen hoe lang oude versies van bestanden bewaard blijven.

Herken je daar niets in en gaat het om enkele honderden gigabytes voor jezelf, dan is een goede externe schijf plus een cloudabonnement eerlijk gezegd eenvoudiger. De afweging tussen die twee werelden behandelen we in NAS versus cloudopslag.

Voor thuis of voor de zaak

Een gezin en een klein bedrijf hebben een andere behoefte, ook al ziet het toestel er hetzelfde uit. Thuis draait het om gemak, stilte en een lage stroomrekening. Op kantoor komen er zaken bij zoals gebruikersbeheer, logboeken, een toestel dat blijft draaien tijdens kantooruren en een garantieregeling waar je iets aan hebt. We zetten die verschillen naast elkaar in NAS voor thuisgebruik versus kleine bedrijven.

Wat je nodig hebt om te beginnen

Veel toestellen worden zonder schijven verkocht. Reken dus op drie aankopen: de behuizing, de schijven en eventueel extra werkgeheugen. Daarnaast heb je een vrije netwerkpoort op je router of switch nodig en een plek waar het toestel mag staan. Zet het niet in een slaapkamer als je gevoelig bent voor geluid, want draaiende schijven tikken. Kies je voor ssd's, dan is het toestel zo goed als stil, maar betaal je duidelijk meer per terabyte. Dat verschil bespreken we in ssd versus hdd in een NAS.

Hoeveel ruimte en hoeveel sleuven

Twee vragen keren altijd terug: hoeveel bays en hoeveel terabyte. Ze hangen samen, want het aantal sleuven bepaalt hoe je later kan uitbreiden en welke RAID-opstellingen mogelijk zijn. Neem er de tijd voor, want een te klein toestel kopen is de fout die het vaakst wordt gemaakt. Beide vragen krijgen een eigen gids: hoeveel bays heb je nodig en hoeveel opslagcapaciteit heb je nodig.

De eerlijke keerzijde

Een NAS is een toestel dat je onderhoudt. Je installeert af en toe een update, je kijkt eens naar de gezondheid van je schijven en je controleert of je back-ups nog draaien. Dat is geen dagtaak, maar het is ook niet nul. Wie dat onderhoud niet wil, is met een cloudabonnement beter af, want daar doet iemand anders het.

Daar staat tegenover dat je iets in handen hebt dat niet verdwijnt als een dienst stopt of duurder wordt. Je bepaalt zelf hoe lang je bestanden bewaart, wie eraan kan en waar de kopie staat. Voor veel mensen is dat precies de reden om de stap te zetten.

Zo bepaal je in vijf minuten of je er een nodig hebt

Schrijf op hoeveel gigabyte je vandaag hebt, hoeveel toestellen eraan moeten en wat er mag gebeuren als alles morgen weg is. Als het antwoord op die laatste vraag ongemakkelijk aanvoelt, heb je sowieso een back-upprobleem, met of zonder NAS. Een NAS is dan een uitstekende basis, op voorwaarde dat je er een tweede kopie naast zet. Ben je klaar om te kiezen, ga dan verder met waar let je op bij een NAS-aankoop.

Hoeveel tijd kost zo'n toestel echt

Een eerlijke verwachting helpt om niet ontgoocheld te zijn. De installatie kost je een namiddag: schijven plaatsen, het systeem instellen, mappen en gebruikers aanmaken en je eerste gegevens overzetten.

Daarna is het onderhoud beperkt. Reken op een kwartier per kwartaal om updates te controleren, te kijken of de back-ups draaien en een testbestand terug te zetten. Eén keer per aantal jaren vervang je een schijf, en dat is een kwestie van een lade uitschuiven en het toestel zijn werk laten doen.

Waar het tijd kost, is bij het uitbreiden met extra toepassingen. Wie containers gaat draaien of een uitgebreide mediabibliotheek opbouwt, kan daar zoveel avonden in steken als hij zelf wil. Dat is een hobby, geen verplichting.

Wanneer een NAS niet de juiste keuze is

Er zijn situaties waarin je beter iets anders neemt. Heb je minder dan een halve terabyte aan gegevens en werk je vanaf één laptop, dan is een externe schijf plus een cloudabonnement eenvoudiger en goedkoper. Ben je vaak van huis en heb je thuis een trage upload, dan is een cloudoplossing praktischer. En wil je absoluut niets instellen of onderhouden, ook geen kwartier per kwartaal, dan past een dienst waar iemand anders het beheer doet beter bij je.

Herken je jezelf daar niet in, dan is een NAS waarschijnlijk wel de investering waard.

Toestellen die bij dit verhaal passen

Wil je concreet zien wat zo'n toestel is, bekijk dan een instapmodel als de Synology DS223j of de QNAP TS-133 met één schijf. Wie liever meteen wat meer ruimte heeft, kijkt naar de Synology DS423. Het volledige aanbod staat op ons overzicht van NAS-toestellen.