Een NAS instellen voor het eerst: zo pak je het aan

Een NAS uitpakken en aansluiten is eenvoudiger dan de meeste mensen verwachten. Wat wel aandacht vraagt, is de volgorde. Enkele keuzes die je in de eerste tien minuten maakt, sleep je jarenlang mee.

Voor je begint

Leg klaar: het toestel, je schijven, de netwerkkabel, de stroomadapter en eventueel een schroevendraaier. Kies ook al een plek. Die plek moet luchtig zijn, niet in een gesloten kast, en liefst niet in een slaapkamer als je met draaiende schijven werkt. Meer over die afweging in ssd versus hdd in een NAS.

Zorg dat je router een vrije poort heeft. Draadloos aansluiten kan bij sommige toestellen, maar het is traag en onstabiel voor iets dat continu bereikbaar moet zijn.

Stap één: schijven plaatsen

De meeste toestellen hebben laden die je zonder gereedschap uitschuift. Klik of schroef elke schijf vast en schuif de lade terug tot ze klikt. Noteer welk serienummer in welke sleuf zit. Dat lijkt overdreven, maar wanneer het toestel over drie jaar meldt dat schijf drie stukgaat, wil je precies weten welke lade dat is.

Zorg dat alle schijven even groot zijn. Meng je toch groottes, dan verlies je bij de meeste opstellingen ruimte, zoals uitgelegd in RAID uitgelegd.

Stap twee: aansluiten en vinden

Sluit de netwerkkabel aan op je router of switch, dan de stroom, en druk op de aanknop. Wacht een minuut of twee. Je vindt het toestel meestal via een zoekhulpje van de fabrikant of via de lijst met aangesloten toestellen in je router.

Zit je op een gastnetwerk of op een netwerk met apparaatisolatie, dan zie je niets. Schakel dat tijdelijk uit of gebruik een gewone poort.

Stap drie: het beheerdersaccount

Hier maak je je eerste belangrijke keuze. Gebruik geen voor de hand liggende naam zoals admin, en kies een lang, uniek wachtwoord dat je in een wachtwoordbeheerder bewaart. Schakel meteen tweestapsverificatie in als de wizard dat aanbiedt.

Schakel daarna, indien mogelijk, het standaard beheerdersaccount uit. Dat is het account waar aanvallers als eerste op mikken.

Stap vier: de schijvenopstelling kiezen

Nu kies je hoe je schijven samenwerken. Bij twee schijven kies je spiegeling. Bij drie of meer kies je meestal een opstelling met één beschermende schijf, of met twee als je gegevens kritiek zijn.

Het toestel begint na je keuze aan de opbouw. Dat duurt bij grote schijven uren tot een dag. Je kan intussen verder werken, maar plan zware kopieeracties liever daarna.

Stap vijf: updates en meldingen

Installeer meteen alle beschikbare updates, ook al is het toestel nieuw uit de doos. Zet automatische updates aan voor beveiligingspatches.

Stel daarna je meldingen in. Vul een e-mailadres in dat je echt leest en test de melding één keer. Een toestel dat netjes waarschuwt bij een defecte schijf maar waarvan de waarschuwing in een ongelezen mailbox belandt, is even nuttig als geen waarschuwing.

Stap zes: mappen en gebruikers

Denk vijf minuten na over je structuur voor je begint te kopiëren. Een eenvoudige indeling die bij de meeste gezinnen werkt:

• Een gedeelde map voor documenten van het hele gezin.
• Een map per persoon, enkel toegankelijk voor die persoon.
• Een map voor foto's, met automatische opload vanaf de gsm's.
• Een map voor media zoals films en muziek.
• Een aparte map waar back-ups van laptops in terechtkomen.

Maak per persoon een eigen account. Gedeelde logins maken het onmogelijk om achteraf te zien wie wat veranderde en om toegang netjes in te trekken. In een zakelijke context is dat helemaal een must, zie NAS voor thuisgebruik versus kleine bedrijven.

Stap zeven: momentopnames aanzetten

Dit is de instelling die de meeste mensen overslaan en die het vaakst redt. Momentopnames bewaren regelmatig de toestand van een map, zodat je een verwijderd of overschreven bestand van vorige week gewoon terughaalt. Ze nemen weinig plaats in omdat enkel wijzigingen worden bijgehouden.

Zet ze aan op je documenten- en fotomappen, met bijvoorbeeld dagelijkse momentopnames die een maand bewaard blijven. Dit is ook je eerste verdedigingslinie tegen ransomware, zie NAS-beveiliging tegen ransomware.

Stap acht: de eerste back-up

Nu pas kopieer je je bestanden. Doe dat via een kabel, niet draadloos, want de eerste keer gaat het om veel gegevens.

Zet daarna je back-upschema op. Je NAS is één kopie. Je hebt er een tweede nodig, ergens anders. Hoe je dat opzet met externe schijven, een tweede toestel of cloudopslag, lees je in automatische back-ups maken met een NAS.

Stap negen: toegang van buitenaf, met beleid

Verleidelijk om meteen aan te zetten, maar doe dit bewust. Zet geen poorten open op je router zonder te weten wat je doet. Werk met de veilige toegangsmethode van je merk of met een versleutelde tunnel. Het volledige verhaal staat in je NAS veilig op afstand benaderen.

Stap tien: noteer wat je gedaan hebt

Maak één tekstbestandje met de gegevens die je later nodig hebt: welke schijf in welke sleuf, welke opstelling je koos, welke mappen momentopnames hebben en waar de tweede kopie staat. Bewaar het niet enkel op de NAS zelf.

Na deze tien stappen heb je een toestel dat rustig zijn werk doet en dat je maar een paar keer per jaar hoeft te bekijken. Wil je verder bouwen, dan is een NAS als Plex-mediaserver gebruiken een logische volgende stap, en voor de achtergrond helpt wat is een NAS en heb je er een nodig.

Fouten die je nu nog eenvoudig vermijdt

Uit de vragen die beginners stellen, komen steeds dezelfde struikelblokken terug.

• Alles in één grote gedeelde map gooien. Achteraf rechten instellen op een map met tienduizenden bestanden is vervelend werk.
• Eén login voor het hele gezin. Je verliest elk overzicht en je kan niemand apart de toegang ontnemen.
• De schijven pas testen als er iets misloopt. Laat je toestel meteen een uitgebreide controle draaien op nieuwe schijven, want kinderziektes komen doorgaans in de eerste weken naar boven.
• Meldingen naar een adres dat niemand leest. Test één keer of het bericht echt aankomt.
• Automatische foto-opload aanzetten zonder te controleren. Achtergrondbeperkingen op telefoons leggen die synchronisatie geruisloos stil.

De eerste week

Kijk in de eerste week nog een paar keer bewust naar je toestel. Draaide de eerste back-up? Staat de schijvenopstelling volledig opgebouwd? Kwamen de foto's van alle telefoons binnen? Werkt het terugzetten van één bestand uit een momentopname?

Als die vier zaken kloppen, mag je het toestel gerust vergeten. Vanaf dan volstaan een kwartaalcontrole en het opvolgen van meldingen. Dat is precies de rust waarvoor je zo'n toestel koopt.

Toestellen waarmee dit vlot verloopt

De begeleide installatie is het eenvoudigst op toestellen als de Synology DS223 of de Synology BeeStation BST150 4TB. Wil je meteen meer sleuven klaarzetten, dan is de QNAP TS-433-4G een logische stap. Bekijk het volledige overzicht van NAS-toestellen.